Według popularnego mitu, przed pojawieniem się SHARP polscy skinheadzi byli po prostu „boneheadami” – bandziory o faszystowskich sympatiach i słabym docenianiem bardziej kumatych aspektów tradycji skinheadowskiej. Choć w tym stereotypie tkwi ziarno prawdy, jest on zbyt uproszczony, by trafnie oddać obraz sceny skinheadów w PRL, która była pełna sprzeczności – nie mniej niż w krajach zachodnich lat 80.
W antyfaszystowskich relacjach o drugiej połowie lat 80. polskich skinheadów na ogół określa się mianem „naziskinów”. Tymczasem Służba Bezpieczeństwa PRL miała nieco bardziej realistyczną diagnozę: w wewnętrznym raporcie z 1986 r. szacowała liczbę skinheadów w całej Polsce na „200, w tym faszystów: 30”. W 1987 r. ogólna liczba pozostała taka sama, natomiast liczba „faszystów” wzrosła do 50. Oznacza to, że wyraźną większość stanowili „nie-faszyści” – lecz sytuacja uległa szybkiej zmianie wraz z transformacją ustrojową w 1989 roku.
Chociaż można by argumentować, że pojawienie się kultury skinheadów w Polsce było objawem globalizacji, wątki i nurty polityczne polskich skinheadów często wyraźnie odzwierciedlały polskie warunki i polską historię. Dopiero w drugiej połowie lat 90. neonazizm – czyli fuzja niemieckiego nazizmu i białego rasizmu z amerykańskiego Południa, promowana przez George’a Lincolna Rockwella – stał się dominującą tendencją polityczną wśród polskich skinów. A wtedy ta tendencja zaczęła konkurować już z tradycjonalistycznym odrodzeniem Oi i rosnącym ruchem SHARP.
Faktem jest jednak, że w polskiej scenie skinów lat 80. nie można wyznaczyć czystej linii demarkacyjnej między boneheadami a innymi – kto chce przedstawić historię sceny od jej początków, nieuchronnie „pobrudzi sobie ręce”. Celem tego wywiadu nie jest snucie mitów na temat polskich skinheadów, wygłaszanie apologii czy zbiorczych potępień, ale zbliżenie się do prawdy historycznej na tyle, na ile jest to możliwe w rozmowie z jedną osobą: w naszym przypadku z ciekawym gościem znanym pod pseudonimem Trojan, który współredagował jeden z pierwszych polskich skinzinów, Fajna Gazeta, w 1988 roku.
Pierwotnie opublikowaliśmy ten tekst po angielsku, a jego włoskie tłumaczenie ukazało się w Garageland #4, 2024. Jednak przeprowadziłem wywiad po polsku, więc to, co znajdziecie w linkach poniżej, to wcześniej niepublikowany oryginał.
Matt Crombieboy
CZĘŚĆ 1: POCZĄTKI, GLANY I BÓJKI – KLIKNIJ TUTAJ
CZĘŚĆ 2: MUZYKA OI, ZINY I METALOWCY – KLIKNIJ TUTAJ
CZĘŚĆ 3: OD OI! DO IDEOLOGII – KLIKNIJ TUTAJ
CZĘŚĆ 4: KATOLICY, NAZIOLE, CZERWONI… I ODRODZENIE DUCHA OI! – KLIKNIJ TUTAJ
Creases Like Knives 